भारतीय भाषाओं द्वारा ज्ञान

Knowledge through Indian Languages

Dictionary

Janapada Vastukosha (Kannada)

Karnataka Janapada University

ನಿಘಂಟಿನ ಪೀಠಿಕಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದಲು ದಯವಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿರಿ
शब्दकोश के परिचयात्मक पृष्ठों को देखने के लिए कृपया यहाँ क्लिक करें
Please click here to view the introductory pages of the dictionary

< previous12Next >

ಮಂಕರಿ/ ಮುತ್ಲ

ಇದು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಮೊರವಾಗಿದ್ದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಟಿಕೆಯಾಗಿಯೂ ತರಬೇತಿ ಸಾಧನವಾಗಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮಂಕರಿ ಎಂದು ಕರೆಯತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸು ಗಾತ್ರಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇದರ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗಿಯರು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಚಪ್ಪರಿಸುವ, ಕೇರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತ ಕಲಿತು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಬಿದಿರು ಬೆತ್ತಗಳ ಸೀಳುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಗೇರೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ಆರು ಇಂಚಿನಿಂದ ಎಂಟು ಇಂಚುಗಳ ತನಕ ಉದ್ದಗಲವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಇಡಲು ಮತ್ತು ದೇವರನ್ನು ಉದ್ವಸನ ಮಾಡುವಾಗ (ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುವುದು) ನೈವೇದ್ಯ, ಬಳೆ, ತಾಂಬೂಲ, ಕುಡಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮುತ್ಲವು ಆಟಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಾಗಲಿ ಈ ಆಚರಣೆಯಾಗಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೀರ ವಿರಳವಾಗಿವೆ.

ಮಚ್ಚು

ಗಿಡ, ಮರ, ಹಣ್ಣು, ಕಾಯಿ, ಇನ್ನಿತರ ಗಟ್ಟಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸಾಧನ. ಇದರಿಂದ ಮಾಂಸ, ಮೂಳೆಯಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು. ಕೋಳಿ, ಕುರಿ, ಮೇಕೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡಲು ಸಹ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮಚ್ಚನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಆಯುಧವನ್ನಾಗಿ ರೈತರು ಹೊಲಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಸಿಪ್ಪೆ ಸುಲಿಯಲು ಇದು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ರಾಡಿನ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಹಿಡಕೆಯನ್ನಾಗಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಂದು ಅಂಚು ಅರ್ಧ ಇಂಚು ದಪ್ಪವಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಚು ಹರಿತವಾಗಿರುತ್ತದ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮಚ್ಚು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಡ್ಡೊನಕೆ /ಮೊಡ್ಡೊನಕೆ

ಕಾರ, ಮಸಾಲೆ, ಗುರೆಳ್ಳು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಒರಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕುಟ್ಟಲು ಬಳಸುವ ಮರದ ಸಾಧನ. ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುತ್ತದೆ. ಒನಕೆಗಿಂತ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮೊಡ್ಡೊನಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೊಡ್ಡೊನಕೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳೆ ಇದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಬಳೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಒನಕೆಯ ತಳವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಜಂಬೆ, ಸಾಗುವಾನಿ ಮುಂತಾದ ಗಟ್ಟಿ ಮರಗಳನ್ನು ಇದರ ತಯಾರಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮಣಗಲ್ಲು

ಕಾಳು, ತರಕಾರಿ, ದವಸ-ಧಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ತೂಕ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಂಡಿಗೆಯ ಒಂದು ಪಲ್ಟಿ/ಪರಡಿ/ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ತೂಕ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಧನ. ಇದು ಇವತ್ತಿನ ೧೩ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಭಾರದಷ್ಟಿದೆ. ಜನಪದರು ಈ ಕಲ್ಲನ್ನು ಮಣಗಲ್ಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೂಕಕ್ಕೆ ದಂಡಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೈತರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವ್ಯವಹಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲ್ಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತಿತ್ತು. ಈ ಕಲ್ಲು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ೫ ಇಂಚು ಎತ್ತರ, ೨೦ ಇಂಚು ವ್ಯಾಸವಿದೆ. ತಳ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ತೂಕ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಳಕೆ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಕ (ನಿಖರ)ವಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಾರಂಪರಿಕ ತೂಕದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಉಪಯೋಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಡ/ಪಟ್ಟಿಕೊಡ

ಮನೆಗೆ/ಮನೆಯಿಂದ ನೀರು ಸಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಪಾತ್ರೆ. ಇದರ ಒಡಲು ದೊಡ್ಡದು, ಬಾಯಿ ಚಿಕ್ಕದು. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಅರುವತ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಇದು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಚಿಕ್ಕ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಹೆಂಗಸರ/ಮಕ್ಕಳೂ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡಗಳನ್ನು ಗಂಡಸರೂ ನೀರು ತರುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕೊಡಗಳು ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಕೊಡಕ್ಕೆ ಮರಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದರ್ಧಕ್ಕೆ ನೀರು ತುಂಬಿ ಮೇಲೆತ್ತುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ತುಂಬಿದ ಕೊಡದ ಬಾಯಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿ ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಿ ಕೊಡವನ್ನು ಎತ್ತುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆಯೂ ಇದೆ. ಇತರ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ ಸೇಂದಿ, ಎಣ್ಣೆ, ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಕಬ್ಬಿನ ಹಾಲು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕೊಡಗಳು ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿವೆ.

ಮಣ್ಣಿನ ತಟ್ಟೆ

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಜನಪದರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಧನ. ಜನಪದರು ಅಡುಗೆಮಾಡಲು ಮಣ್ಣಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಣ್ಣಿನ ತಟ್ಟೆಗಳು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಒಂದು ಅಡಿ ವ್ಯಾಸ, ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಈ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನ ನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಈ ವಸ್ತು ಇಂದು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು ಕಡಿಮೆ. ಮಣ್ಣಿನ ತಟ್ಟೆಗಳ ಬದಲು ಲೋಹದ ತಟ್ಟೆಗಳು ಬಂದು ಶತಮಾನಗಳಾದವು.

ಮಣ್ಣಿನ ಮಗಿ

ಮದುವೆ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತು. ಇದನ್ನು ಮಗಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಆರರಿಂದ ಏಳು ಇಂಚು ಉದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂಚು ಸುತ್ತಳತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ವಧೂವರರಿಗೆ ಸುರಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕುವಾಗ(ಸುರಿಗೆ ಸುತ್ತುವ ಕಾರ್‍ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಳಿಕ) ಇವು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನೀರು ಮಜ್ಜಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಕೂಡ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಮದ್ದಲೆ ಪಡಗ

ಜಾನಪದ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಮದ್ದಳೆ. ಇದು ಮರವನ್ನು ಕೊರೆದು ಟೊಳ್ಳಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ರಚಿಸಿಕೊಂಡ ಪಡುಗ/ಕುತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಬದಿಗೂ ಚರ್ಮ ಮುಚ್ಚಿಗೆ ಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಮುಚ್ಚಿಗೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಲು ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಮದ ಬಾರ/ಮಿಣಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ನೃತ್ಯ ಮುಂತಾದೆಡೆ ಮದ್ದಲೆಯ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ಮದ್ದಲೆ ಪಡಗವು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಡುಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಗಾತ್ರದವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿಯಿಂದ ಮೂರೂವರೆ ಅಡಿ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಹಲಸು, ದೊಡ್ಡಹಲಸು/ಹೆಬ್ಬಲಸು, ಕಾಚಿ ಮುಂತಾದ ಮರಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮದ್ದಲೆಯು ದೇವವಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಆತೋದ್ಯವಾದ್ಯ ಎಂಬ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ಮನೆಬಳಕೆ

ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿತವಾದ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೆಲವನ್ನು ಆಯ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಇವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳು. ಮಣ್ಣು, ಶಿಲೆ, ಲೋಹ, ಬೆತ್ತ, ಬಿದಿರು, ಹಗ್ಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ ಈಗ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿದೆ. ಎತ್ತಿನಕೊಂಬಿನ ನಶ್ಯದಡಬ್ಬಿ, ಔಂಗುಗಡಿಗೆ, ಮಾನಿಚೇರಿ ಟೋಪಿಯಂಥ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳೂ ನಮ್ಮ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ವಿವರಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿವೆ.

ಮರದ ಒರಳು/ ಬಡ್ಡೆ ಒರಳು

ಕಾಳು ಒಡೆಯಲು, ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ನುಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಇಂಥ ಒರಳುಗಳನ್ನು ಕಗ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದ ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಗಟ್ಟಿ ಮರಗಳಾದ ತೇಗ, ಮತ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಮರಗಳಿಂದಲೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಒರಳು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಇರದೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ವ್ಯಾಸ, ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಆಳದ ಗುಳಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹುಗಿದು ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮರದ ನಶ್ಯ ಡಬ್ಬಿ

ನಶ್ಯ ಸೇದುವವರು ಬಳಸುವ ಸಾಧನ. ಇದು ಸಾಗುವಾನಿ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಇಂಚು ಅಗಲ, ಮೂರು ಇಂಚು ಉದ್ದ ಗಾತ್ರವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಆಯತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತನೇ (೧೯೭೦-೮೦) ದಶಕದ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ. ನಶ್ಯ ಸೇದುವವರು ನಶ್ಯದ ಡಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ನಶೆಪುಡಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಜೇಬಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದರ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ನಶ್ಯದ ಡಬ್ಬಿಗಳಿಗಾಗಿ ಗಾಜು, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತೆಂಗಿನಚಿಪ್ಪು ಮುಂತಾದುವು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಮರದ ನಾಗರ ಹಾವು

ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ನಾಗಾಸ್ತ್ರ. ಇದು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಅಡಿ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಹಾವಿನಂತೆ ನುಲಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಭಾಗವು ಹಾವಿನ ಹೆಡೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಪದರು ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಮರದ ಹಾವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾವಿನ ಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾವು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಮರದ ಹಾವಿನ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಗುವಾನಿ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮರದ ಬಾಗಿಲು

ಇದು ಹಳೆ ಮನೆಯೊಂದರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮರದ ಬಾಗಿಲು. ಸುಮಾರು ಮೂರೂವರೆ ಅಡಿ ಅಗಲ ಆರೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಇಂಚು ದಪ್ಪ ಉಳ್ಳ ಹಲಗೆಯ ಮೂರು ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಮೊಳೆ ಹೊಡೆದು ಹಾಗೆಯೇ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಗಿಲ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಡಿ ಉದ್ದವುಳ್ಳ ಕಬ್ಬಿಣದ ಗೂಟಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ತಗಡು, ಪ್ಲೈವುಡ್ ಮುಂತಾದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಇಂತಹ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಬಳಕೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ.

ಮರದ ಸರಪಳಿ

ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸರಪಳಿ. ಇದನ್ನು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಮರದ ತುಂಡಿನಿಂದ ಕೊರೆದು ಸುಂದರವಾದ ಈ ಸರಪಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲಾವಿದನ ಉತ್ತಮ ಕಲಾ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೆನಿಸಿದೆ. ಮರದ ತುಂಡು ಎಲ್ಲೂ ಒಡೆಯದಂತೆ ಒಂದರೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬಳೆಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಒಂದು ಅಡಿಯಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಈ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಕಾರದ ಬೀಗವಿರುವಂತೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಬಡಗಿಗಳು ಹವ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಇಂತಹವುಗಳನ್ನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಂಡಿಗಳು ಜೋಡಣೆಯಾಗದೆ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊರೆದೇ ತಯಾರಿಸಿದ ಜಾಣ್ಮೆಯು ದಂಗುಬಡಿಸುವಂಥದ್ದು.

ಮರದ ಸುತ್ತಿಗೆ/ಜಾಗಟಿ ಸುತ್ತಿಗೆ

ಜಾಗಟೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ/ ಹೊಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಮರದ ಸುತ್ತಿಗೆ. ಈ ಸುತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಡಿಕೆಯು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಡಿ ಉದ್ದವಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಐದು ಇಂಚು ಸುತ್ತಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಜಾಗಟೆಯನ್ನು ದಾಸಯ್ಯ ಎಂಬ ಒಕ್ಕಲಿಗ ಜನರು ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಹಬ್ಬಹರಿದಿನ, ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವ, ಸಂತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗಟೆ ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮನೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ದೇವರ ಹರಿಗೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಎಡೆಹಾಕಿ, ಜಾಗಟೆ ಬಾರಿಸಿ, ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಿಗೆಯ ಆಕಾರವು ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಣ್ಣ ಸುತ್ತಿಗೆಯತಿದೆ. ಈ ಸುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬನ್ನಿ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಸಿದವತಿ

ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲಮು ಎಂಬ ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನಿವಾರ್‍ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮಸಿ ಕುಡಿಕೆ. ಇಂಥ ಎರಡು ಪುಟ್ಟ ಕುಡಿಕೆಗಳನ್ನು/ಕುಪ್ಪಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಸಿಕುಡಿಕೆಗಳು ಭದ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲು ಬೇಕಾದಂತೆ ಅರೆ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಮಸಿಕುಡಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಮುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೂಡ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಖಾನೆ ಇದೆ. ಕಲಮನ್ನು ಮಸಿದವತಿಯಲ್ಲಿನ ಮಸಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಅದ್ದಿಕೊಂಡು ಬರವಣಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬರವಣಿಗೆ ಬಲ್ಲವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮಸಿದವತಿ ಅಗತ್ಯದ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು. ಬಾಲ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಪೆನ್ನುಗಳು ಬಂದ ಬಳಿಕ ಇದರ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.

ಮಾಪನ

ಎಣಿಸುವುದು, ತೂಕಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಳತೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಲೋಕ. ಲೋಕವ್ಯಾಪಾರವೇ ಈ ಮುಗ್ಗಾಲಿ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ? ಜನಪದರು ಈ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಕೌಶಲಪೂರ್ಣ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದೇ ಕುತೂಹಲದ ಸಂಗತಿ. ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನಷ್ಟೆ ಸದ್ಯ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಮೀನಿನ ಗಾಳ

ಕೆರೆ, ಕಟ್ಟೆ, ನದಿ, ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುವ ಸಾಧನ. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುವ ಗಟ್ಟಿ ದಾರವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡುವರೆ ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ದಾರದ ತುದಿಗೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು(ಗಾಳ) ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೊಂಡಿಯ ಮುಂದಿನ ತುದಿಯು ಚೂಪಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಎರೆಹುಳು, ಪುಟ್ಟಮೀನು, ಕರಿದ ತಿಂಡಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಎರೆಗಳನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ನಂತರ ಕೊಕ್ಕೆಸಮೇತ ದಾರವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ದಾರದ ಅರ್ಧಭಾಗಕ್ಕೆ ಬೆಂಡಿನ ತುಂಡೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಎರೆಯನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಾಯಿಹಾಕಿದಾಗ ಮೀನು ಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೀನು ಗಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ ಬೆಂಡು ಮುಳುಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಗಾಳವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗಾಳವನ್ನು ಮೀನುಗಾರರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೂ ಹವ್ಯಾಸಿ ಮೀನು ಬೇಟೆಗಾರರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೀನು ಕೂಳಿ

ಕಿರುಪ್ರಮಾಣದ ಮೀನು ಬೇಟೆಗೆ ಬಳಸುವ ಸಾಧನ. ಇದನ್ನು ಇರಿಗೂಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ಮೊಣಕಾಲೆತ್ತರ ನಿಂತ ನೀರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಫಕ್ಕನೆ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ತಳಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಅಡಿ ವ್ಯಾಸದ್ದಾಗಿದ್ದು ಮೇಲ್ಘಾಗವು ಕಿರಿಯ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು/ಹತ್ತು ಇಂಚು ವ್ಯಾಸವಿದ್ದು ಒಳಗೆ ಕೈ ತೂರಿಸಿ ಕೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾದ ಮೀನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೀನು ಬುಟ್ಟಿ

ನಿಂತನೀರಲ್ಲಿ ಮೀನು, ಏಡಿ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುವ ಸಾಮಗ್ರಿ. ಇದರ ಒಳಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಸಿ ಸೆಗಣಿ, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ, ನಿಂತನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಾಯಂಕಾಲ ನೀರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿಟ್ಟು ಮರುದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ನೀರಿನಿಂದ ಎತ್ತುವುದು ರೂಢಿ. ಆಗ ಇದರೊಳಗಿನ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಬಂದ ಮೀನು ಏಡಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡ ಮಲಗಿಸಿ ಇರಿಸಿದಾಗ ಅದರ ತಳದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಏಡಿಗಳು ಒಳಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಒಂದು ರಚನೆಯಿದ್ದು ಅದರ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೀನು ಏಡಿಗಳು ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿಬಾರದಂತೆ ರಚನೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಚೂಪಾದ ಎಂಟು-ಹತ್ತು ಉಲಿಬರಲು(ಕಡ್ಡಿ)ಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅತ್ತಿತ್ತ ಸರಿಯದಂತೆ ತಡೆದಿಡಲು ಒಂದು ಕೋಲನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಕೋಲಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಕೆಸರಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ನಾಟಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬುಟ್ಟಿಯು ಎಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಗುರುತು ಹಿಡಿಯಲು ಕೂಡ ಈ ಕೋಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡಗಳು ಮುಚ್ಚುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ತರಹದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
< previous12Next >

Search Dictionaries

Loading Results

Follow Us :   
  Download Bharatavani App
  Bharatavani Windows App