भारतीय भाषाओं द्वारा ज्ञान

Knowledge through Indian Languages

Dictionary

Kumbarike Vrutti Padakosha (Kannada-Kannada)(KASAPA)

Kannada Sahitya Parishattu (KASAPA)

ನಿಘಂಟಿನ ಪೀಠಿಕಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದಲು ದಯವಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿರಿ
शब्दकोश के परिचयात्मक पृष्ठों को देखने के लिए कृपया यहाँ क्लिक करें।
Please click here to view the introductory pages of the dictionary

< previous12Next >

ಗಗರಿ

(ನಾ)
ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಡ, ಹಿಂದಿ ಶಬ್ದ.

ಗಟಗಡ್ಲೆ

(ನಾ)
ದೀಪ ಹಚ್ಚಲು ಬಳಸುವ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ, ಪಣತಿ.

ಗಟ್ಟಿಸು

(ಕ್ರಿ)
ಮಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೊಳದಿಂದ ತಟ್ಟುವ ಕೊನೆಹಂತ.

ಗಡಿಗೆ

(ನಾ)
ಮಡಕೆ ಗಡುಗೆ, ಸ್ವಾರೆ, ಭಾಂಡಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ “ಗಡಿಗೆ” ಎಂದು ಕರೆಯುವರು ಗಡಿಗೆ ಮಡಕೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಗಡಿಗೆ-ಮಡಿಕೆ ಇದು ಜೋಡುನುಡಿ ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗಡಿಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಡಕೆ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಗಡಿಗೆಯ ಬಣ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಆದರೂ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೂದಗಪ್ಪು, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಗಡಿಗೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ನೀರು ತರಲು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಡಲು ತಯಾರಿಸಿದವು.
‘ತುಪ್ಪದ ಗಡಿಗೆಯಂತೆ ಇದು ಹಸನಲ್ಲ’ (ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ)
‘ಗಡಿಗೆಯ ತುಪ್ಪ ಹೆಡಿಗೆಯ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ತುಡುಗಣಿಯಂತೆ ತಿಂಬವಂಗೆ ಮತ್ತೊಡೆಯರ ಕಟ್ಟಳೆಯೆ.’ (ರೇವಮ್ಮ)
‘ಗಡಿಗೆಯೊಳು ಕಡಲುದವ ಮೊಗೆಮೊಗೆದು ತಹೆನೆಂಬ ಸಾಹಸಿ ಕಡಲ ಕಂಡವನಲ್ಲ’ (ಎಸ್. ವಿ. ಪರಮೇಶ್ವರಭಟ್ಟ)
ಗಂಡಾಗುಂಡಿ ಮಾಡಿ ಗಡ್ಗಿ ತುಪ್ಪ ನುಂಗಿದಾಂಗ (ಗಾದೆ)
ಕುರಡಿ ಮದುವೆ ಆದರೆ ಮನೆ ಗಡಿಗೆಗೆ ಮೂಲ (ಗಾದೆ)
ಅತ್ತೆ ಒಡೆದ ಗಡಿಗೆಗೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ (ಗಾದೆ)
ಕತ್ಲದಾಗ ಕರಿಯಪ್ಪಕುಂತಾನ (ಒಗಟು)

ಗಡಿಗೆಈಡ

(ನಾ)
ಗಡಿಗೆ, ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವ ಪಾತ್ರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಗಡಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ

(ನಾ)
ಜಾಳಿಗೆ, ಕಲ್ಲಿ, ನಾರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಲೆ ಗಡಿಗೆ ಮಾರಲು ಹೋಗುವಾಗ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವರು.

ಗಡಿಗೆ ಬಡಿ

(ಕ್ರಿ)
ಹಸಿ ಗಡಿಗೆಯನ್ನು ಸೊಳದಿಂದ ತಟ್ಟುವುದು. ಪದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಂಬಾರರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಗಡಿಗೆಮ್ಮ

(ನಾ)
ಕ್ಷುದ್ರದೇವತೆ

ಗಡಿಗೆ ಸರ

(ನಾ)
ಹಗ್ಗ, ಹುರಿ, ಗಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಂಡಿಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಿಕೊಂಡು ದೂರ ದೂರದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಗಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಬಳಸುವ ಹಗ್ಗಕ್ಕೆ ಗಡಿಗೆ ಸರ ಎನ್ನುವರು.

ಗಡಿಗೆ ಮನೆ

(ನಾ)
ಕುಂಬಾರ ಸಾಲೆ, ಕುಂಬಾರನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬದ ಕುಂಬಾರರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಮನೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗಡಿಗೆ ಮನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೆ ಕುಂಬಾರರು ಹದಮಾಡಿದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಒಟ್ಟುವರು. ತಿಗುರಿ ಹೂಡಿ ಮಡಕೆ ಗೇಯುವರು ಒಣಗಿದ ಹಸಿ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುವರು.

ಗಮಟೆ

(ನಾ)
ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ವಾದ್ಯ. ಇದು ಸುಮಾರು 75-90 ಸೆಂ. ಮೀ. ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಸಿದ್ದಿ ಜನಾಂಗದವರು ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು.

ಗವಲುಗಡಿಗೆ

(ನಾ)
ಗಡಿಗೆ, ಹಸಲ ಜನಾಂಗದವರು ಇದನ್ನು ಮಾಂಸ ಬೇಯಿಸಲು ಬಳಸುವರು.

ಗ್ವಾದಲಿ

(ನಾ)
ಗೋದಲಿ, ಗೊದಲು, ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಹಾಕುವ ಕಟ್ಟೆ, ಸ್ಥಳ, ಮಣ್ಣೆತ್ತಿನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವರು. ಎತ್ತುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಗ್ವಾದಲಿಯನ್ನು ಕುಂಬಾರರು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿಕೊಡುವರು.

ಗ್ವಾರಿ

(ನಾ)
ಗೋರಿ, ಸಲಿಕೆ, ಆವಿಗೆ ಹಾಕುವಾಗ ಮತ್ತು ತೆಗೆಯುವಾಗ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವರು.

ಗಿಲ್ಲೋದು

(ನಾ)
ಹಸಿ ಮಡಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗೀರು ಹಾಕಿ ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಟ್ಟಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಂಬಾರರಲ್ಲಿ ಈ ಪದ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಗುಂಡಾಲಿ

(ನಾ)
ಗುಂಡಾಳಿ, ಬಟ್ಟಲಿನಂತಹ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ, ದೊಡ್ಡ ಗುಂಡಾಲು, ಸಣ್ಣ ಗುಂಡಾಲು ಎಂದು ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ.

ಗುಂಭ

(ನಾ)
ಕುಂಭ, ಕೊಡ

ಗುಗ್ಗಳ ಕೊಡ

(ನಾ)
ವೀರಭದ್ರ ದೇವರ ಭಕ್ತರು ಗುಗ್ಗಳ ಹೋರಟಾಗ ಗುಗ್ಗಳ ತೆಗೆಯಲು ಬಳಸುವ ಕೊಡ, ಇದೊಂದು ಪವಿತ್ರ ಮಡಕೆ, ಅರ್ಧ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಕಂಠಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿ ಬುಡ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಅರೆ ಕುಂಭ.

ಗುಡಾಣ

(ನಾ)
ಹರವಿ, ರಂಜಣಗಿ, ಪಡಗ, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ದುಂಡಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಇರುತ್ತದೆ. ರೈತರು ಇದನ್ನು ನೀರು ತುಂಬಿಡಲು, ಕಾಳುಕಡೆ ಹಾಕಿಡಲು ಬಳಸುವರು.
ಸೂಜಿಯಷ್ಟು ಬಾಯಿ ಗುಡಾಣದಷ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆ (ಗಾದೆ)

ಗುದ್ಲಿ

ನಾ
ಕೈಗುದ್ಲಿ, ನೆಲವನ್ನು ಅಗೆಯಲು ಬಳಸುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉಪಕರಣ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿ ಇರುತ್ತದೆ.
< previous12Next >

Search Dictionaries

Loading Results

Follow Us :   
  Download Bharatavani App
  Bharatavani Windows App